Układ monachijski

Monachium, 29 września 1938 r.

Niemcy, Zjednoczone Królestwo, Francja i Włochy, biorąc pod uwagę osiągnięte już w zasadzie porozumienie co do odstąpienia Niemcom obszaru zamieszkanego przez Niemców sudeckich, zgodziły się na poniżej wymienione terminy i warunki tej cesji oraz na zarządzenia, jakie mają być wydane, przy czym, na mocy tego porozumienia, każde z tych państw uważa się za odpowiedzialne za kroki niezbędne dla zapewnienia jego wykonania:

§ 1. 
Ewakuacja rozpocznie się 1 października.

§ 2. 
Zjednoczone Królestwo, Francja i Włochy zgodne są co do tego, żeby ewakuacja tego obszaru była zakończona 10 października, i to bez zniszczenia jakichkolwiek urządzeń, i że Rząd Czechosłowacki ponosi odpowiedzialność za to, że ewakuacja będzie dokonana bez uszkodzenia wspomnianych urządzeń.

Dekret Konstytucyjny Prezydenta Republiki z dnia 2 sierpnia 1945 r. w sprawie uregulowania obywatelstwa czechosłowackiego osób narodowości niemieckiej i węgierskiej

nr 33/1945 Dziennika Ustaw

Na wniosek rządu i po uzgodnieniu ze Słowacką Radą Narodową postanawiam:

§ 1 
(1) Obywatele czechosłowaccy narodowości niemieckiej lub węgierskiej, którzy nabyli obywatelstwo niemieckie lub węgierskie zgodnie z przepisami obcego włdz okupacyjnych, stracili obywatelstwo czechosłowackie z dniem nabycia tego obywatelstwa. (2) Pozostali obywatele czechosłowaccy narodowości niemieckiej lub węgierskiej tracą obywatelstwo czechosłowackie z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu. (3) Dekret ten nie dotyczy Niemców i Węgrów, którzy w okresie podwyższonego zagrożenia republiki (§ 18 dekretu prezydenta republiki z dnia 19 czerwca 1945 r., nr 16 Dz.U., w sprawie ukarania przestępców nazistowskich, zdrajców i ich pomocników oraz w sprawie nadzwyczajnych sądów ludowych) w raporcie urzędowym oświadczyli, że są Czechami lub Słowakami. (4) Czesi, Słowacy i członkowie innych narodów słowiańskich, którzy w tym okresie podali się za Niemców lub Węgrów, będąc do tego zmuszeni lub w wyniku okoliczności zasługujących na szczególną uwagę, nie są uważani za Niemców lub Węgrów zgodnie z niniejszym dekretem, jeśli Okręgowa Rada Narodowa przyjmie oświadczenie o wiarygodności narodowej, które po weryfikacji powyższych faktów wystawia właściwa Powiatowa Rada Narodowa (Powiatowa Komisja Administracyjna).

§ 2 
(1) Osoby objęte przepisami § 1, które udowodnią, że pozostały wierne Republice Czechosłowackiej, nigdy nie przewiniły się wobec narodu czeskiego i słowackiego, i albo czynnie uczestniczyły w walce o jej wyzwolenie, albo cierpiały pod terrorem nazistowskim lub faszystowskim, zachowują obywatelstwo czechosłowackie.

Dlaczego ich wysiedlono?

Ucieczki i wypędzanie dużych grup ludzi wydają się towarzyszyć całej historii ludzkości. Od początku XX wieku wypędzanie większych grup ludności z Europy i przyległych regionów było najczęściej związane z przynależnością etniczną tych osób. Obydwie fale przymusowego wysiedlenia z rejonów przygranicznych ziem czeskich, w latach 1938 i 1945–47, mają również taki charakter.

Po oderwaniu tych terenów od Czechosłowacji i ich przyłączeniu do terenów nazistowskich, większość (około pół miliona) tutaj mieszkających Czechów opowiedziała się za przynależnością do Rzeszy, co umożliwiło im (choć bez pełni praw obywatelskich, które mieli na podstawie zasad rasowych tylko obywatele Rzeszy narodowości niemieckiej) pozostać w rejonie przygranicznym. Około 250 tys. Czechów zdecydowało się wyjechać w głąb kraju, często wyjeżdżając szybko i w trudnych warunkach, choć formalnie mogli zabrać ze sobą cały majątek. Tysiące ludzi nie miało takiego wyboru, ponieważ ich niemieccy sąsiedzi i różne pronazistowskie, często uzbrojone grupy, wypędzały ich siłą.

W 1945 r. sytuacja prawie 3 mln osób narodowości niemieckiej była inna. W wyniku dekretów prezydenta republiki, wydanych pod koniec wojny i w pierwszych miesiącach powojennych, Niemcom, z wyjątkiem tzw. antyfaszystów, obywatelstwo czechosłowackie nie miało być przywracane. Tym samym stracili wszelkie prawa, a jeśli nie zostali przymusowo wypędzeni lub zabici (podaje się co najmniej 20 000 martwych) podczas tzw. dzikich deportacji wiosną i latem 1945 r., zostali wysiedleni do Niemiec na podstawie umów międzynarodowych. Pozostać mogło tylko niespełna 200 tysięcy Niemców. Jednocześnie uznani antyfaszyści stanowili tylko znikomy procent z nich. W większości pozostali Ci, którzy byli niezbędnymi pracownikami w ważnych, z punktu widzenia państwa, sektorach gospodarki lub chodziło po prostu o osoby, które państwo nie zdążyło wysiedlić.